Informatie architectuur, kan ik dat eten?

Informatie architectuur (ook wel afgekort tot IA) is het proces van het organiseren, labelen en structureren van informatie.

IA voor het Web houdt in, het organiseren van content van een website in logische categorieën, het ontwikkelen van een interface (gebruikersomgeving) en navigatiestructuur die de gebruiker in staat stelt om informatie eenvoudig te vinden.

Informatie architectuur voor het Web houdt in: het zodanig structureren en weergeven van informatie, dat gebruikers de informatie die zij zoeken op een eenvoudige manier kunnen vinden.

Onderdelen van informatie architectuur

De focus ligt dus op de effectiviteit van informatie. Navigatie, labeling (naamgeving) en user interface (de gebruikersomgeving) zijn belangrijke onderdelen van informatie architectuur, omdat zij alles te maken hebben met de vindbaarheid van informatie.

De supermarkt

Om duidelijk te maken wat informatie architectuur nu precies voor ons doet, vergelijken we het bezoeken van een website met een bezoek aan de supermarkt. Wij, de boodschappers (surfers), gaan de supermarkt binnen met als doel het halen van een aantal items die op ons boodschappenlijstje staan. Wat we nodig hebben zijn bijvoorbeeld boter, kaas en eieren.

Een belangrijk criterium is dat we snel kunnen vinden wat we zoeken.

Categoriseren

De supermarkt is ingedeeld in categorieën (algemene productgroepen), zoals brood, zuivel, groente, etc.; dit zijn de hoofdcategorieën. In een website zouden dit de links zijn die de hoofdnavigatie vormen.

We zien dat de plaatsing van de categorieën gebeurt volgens de verwachte behoefte van de gebruiker. Verwacht wordt dat een gebruiker die brood haalt, er ook beleg erbij wil hebben. Dus brood, vleeswaren en ontbijtproducten staan hier bij elkaar in de buurt. Groente komt eerder dan vlees; het uitgangspunt is dat de meeste mensen eerst bepalen welke groente ze gaan eten, en daar het vlees op afstemmen. In de Verenigde Staten gebeurt dit precies andersom, en is de indeling dus ook zo, dat vlees vóór groente komt.

Bezoeken we een website, dan staat informatie over producten/diensten meestal vóór contactinformatie, omdat verwacht wordt dat een bezoeker eerst iets wil lezen over de diensten, voordat hij contact opneemt. Dit is een eenvoudig voorbeeld van verwachte behoefte van een gebruiker. Het wordt gecompliceerd op het moment dat er meerdere groepen gebruikers zijn, met verschillende behoeften. Bijvoorbeeld particulieren en bedrijven. Of toekomstige klanten en bestaande klanten.

Informatie moet dus verdeeld worden in logische categorieën, en die categorieën moeten weer ingedeeld worden op prioriteit. Dat betekent dat belangrijkste doelgroepen en belangrijkste behoeften eerst moeten komen, zonder afbreuk te doen aan de logica van het geheel.

Navigatie

Het ‘navigeren’ door onze supermarkt is ook ingedeeld naar verwachte acties. Logisch is dat we bij binnenkomst onze statiegeld-flessen in willen leveren, en dat we na onze boodschappen te hebben gehaald, willen afrekenen bij een kassa. Willen we alleen een krant kopen, of een pakje sigaretten, dan hoeven we niet persé de hele winkel door. Ook handig is dat diepvriesproducten op het eind komen, dan smelt ons ijs niet bijvoorbeeld.

In veel supermarkten kunnen we met de klok meelopen, dus van ontbijt naar lunch naar avondeten. Een groot verschil met supermarkten is, dat een bezoeker op een website niet persé via de ‘hoofdingang’ binnenkomt. Vaak komen bezoekers via een zoekmachine op een andere pagina terecht. Het is belangrijk dat het op elke pagina duidelijk is voor de bezoeker waar hij is, en makkelijk kan ‘doornavigeren’ vanaf elke pagina.

Labeling

Labeling is de naamgeving van content. Goede naamgeving zorgt ervoor dat gebruikers in een zo kort mogelijke tijd de informatie vinden die ze zoeken. Als we onze supermarkt willen voorzien van labels, dan zouden we de categorieën kunnen aanhouden zoals ze nu vermeld staan. We zouden ook kunnen kiezen voor een iets abstractere naamgeving, bijvoorbeeld ontbijt, lunch, avondeten, en daar alles onder plaatsen.

Naamgeving is niet zo eenvoudig als het lijkt, kijken we naar onze boodschappenlijst, dan hebben we boter en kaas snel gevonden, onder zuivel. Maar onder welk label moeten we eieren zoeken? Hopelijk staat het in de buurt van zuivel, bij ontbijtproducten bijvoorbeeld. Maar als we een appeltaart wilden maken, dan hadden we het prettig gevonden als het in de buurt van de bloem en de suiker stond. Labeling is in feite het kiezen van de juiste trefwoorden, waaronder het grootst mogelijke aantal bezoekers de informatie verwacht te vinden.

User interface

User interface design houdt zich bezig met de grafische presentatie van functies ( van apparaten en applicaties.) Een electrisch apparaat, zoals een koffiezetapparaat, heeft een aantal user interface elementen zoals de schakelaar, en de aanduiding van de hoeveelheid koppen koffie in het waterreservoir of de koffiekan.

Een software programa als Photoshop heeft toolbars en paletten in haar user interface. In beide gevallen krijgen we grafische aanwijzingen voor het gebruik van het programma of het apparaat.

In de supermarkt lopen we tegen een aantal apparaten aan waarbij user interface belangrijk is; bijvoorbeeld de pinautomaat. Iedereen kent wel het probleem dat de bankpas verkeerd door de pinautomaat gehaald wordt, het icoontje wat aangeeft hoe de kaart geplaatst moet worden, is niet altijd even duidelijk.

Apparaten en applicaties moeten relatief eenvoudig te bedienen zijn, willen ze succes hebben.

Websites zijn in feite ook applicaties, met meer of minder interactie-mogelijkheden voor de bezoeker. Het versturen van een formulier, het navigeren door de site door middel van links, al deze interactieve functies moeten zodanig vormgegeven worden, dat een gebruiker er intuïtief mee kan omgaan. Als we iconen maken voor links als home en e-mail, dan moeten die iconen voor iedereen duidelijk zijn.

De informatie-architect

De onderdelen categoriseren, navigatie, en labeling, zijn de taken van de informatie-architect. In sommige bedrijven is een informatie-architect ook een user interface designer, of een usability-specialist (gebruiksvriendelijkheid). In ieder geval moet een informatie-architect kennis hebben van deze gebieden, omdat het gaat over toegankelijkheid van informatie.

Een goede informatie-architect zal de website op een logische manier indelen, waarbij hij uitgaat van de doelstelling(en) van de klant en de behoeften van de gebruiker. Ook factoren als mogelijke uitbreiding van een site in de toekomst, worden meegenomen in de opzet.

Het resultaat is een ‘blauwdruk’ van de site , een flowchart of een site diagram, die aan de klant getoond wordt, voordat de eigenlijke productie begint. Een site diagram geeft in grote lijnen aan wat de hoofd- en subcategorieën zijn binnen de site, en hoe ze onderling met elkaar in verhouding staan.

Conclusie

Informatie architectuur is de fundering van een site. Niet elke site heeft een uitgebreide informatie architectuur nodig, het uitgangspunt is dat gebruikers komen waar ze moeten zijn.

Meer artikelen in Keuken.